Obrazy mikroskopowe cząstek pyłów atmosferycznych w Krakowie

Poniżej przedstawiono przykłady cząstek pyłów atmosferycznych w próbkach pobranych na Kampusie Uniwersytetu Jagiellońskiego (Instytut Nauk Geologicznych UJ, ul. Gronostajowa 3a) przy użyciu aspiratora niskoprzepływowego (przepływ ok. 10 l/min). Próbki pobierano na filtrach poliwęglanowych. Materiał był osadzany na powierzchni około 11 cm2. Podczas każdego poboru objętość powietrza, które przepłynęło przez filtr była różna (wartość ta jest podana dla każdej próbki). Próbki pobierano w trakcie kilku godzin od rana do popołudnia. Dla dni poboru podano średnie stężenia PM10, PM2,5, PM1 z sześciu godzin (od 8.00 do 14.00). Wyniki pomiarów stężeń pochodzą z Uniwersyteckiej sieci pomiarowej Storm&DustNet  (https://tymoddycham.uj.edu.pl/) 

Przedstawione na stronie zdjęcia i analizy wykonano przy użyciu mikroskopu elektronowego skaningowego HITACHI SU8600 oraz systemu mikroanalizy chemicznej firmy Bruker. Aparatura została zakupiona w ramach Priorytetowego Obszaru Badawczego (Projekt Flagowy „Earth System Science Core Facility”) w ramach Programu Strategicznego Inicjatywa Doskonałości w Uniwersytecie Jagiellońskim.

Zdjęcia przedstawiają morfologię i wielkość cząstek. W próbkach dominują produkty spalania różnych paliw (sadze i smoliste cząstki kuliste („tar balls”)), obecne są także cząstki mineralne oraz cząstki bogate w metale. Dla niektórych cząstek bogatych w metale podano informacje o składzie chemicznym. Mamy nadzieję, że zaprezentowane dane pozwolą lepiej uzmysłowić sobie jak wyglądają cząstki stałe wdychane wraz z powietrzem w Krakowie.

Osoby zainteresowane zapraszamy do kontaktu: marek.michalik@uj.edu.pl

Próbka z 5 marca 2025 (przepływ 2153 l powietrza)

Stężenia PM10; PM2,5; oraz PM1 wynosiły odpowiednio: 14,12; 11,80; 8,17 mg/m3 (wg https://tymoddycham.uj.edu.pl/)

Cztery zdjęcia ilustrują morfologię i wielkość cząstek aerozoli (powiększenia od 10 000x do 50 000x).

Próbka z 10 marca 2025 (przepływ 4357 l powietrza)

Stężenia PM10; PM2,5; oraz PM1 wynosiły odpowiednio: 11,80; 10,35; 7,53 mg/m3 (wg https://tymoddycham.uj.edu.pl/).

Osiem zdjęć ilustruje morfologię i wielkość cząstek aerozoli (powiększenia od 5 000x do 250 000x).

Próbka z 5 listopada 2025 (przepływ 2960 l powietrza)

Stężenia PM10; PM2,5; oraz PM1 wynosiły odpowiednio: 33,63; 26,73; 20,07 mg/m3 (wg https://tymoddycham.uj.edu.pl/).

Osiem zdjęć ilustruje morfologię i wielkość cząstek aerozoli (powiększenia od 5 000x do 250 000x). Na zdjęciach 7 i 8 przedstawiono cząstki, których skład chemiczny został zanalizowany.

Zdjęcie 7: Pb – 44,6 %wag., Fe – 1,4 %wag., S – 1,1 %wag., Na – 0,6%wag., O – 52,2 %wag.

Próbka z 1 grudnia 2025 (przepływ 5493 l powietrza)

Stężenia PM10; PM2,5; oraz PM1 wynosiły odpowiednio: 41,42; 29,50; 20,93 mg/m3 (wg https://tymoddycham.uj.edu.pl/).

Dziewięć zdjęć ilustruje morfologię i wielkość cząstek aerozoli (powiększenia od 2 500x do 100 000x). Na zdjęciach 8 i 9 przedstawiono cząstki, których skład chemiczny został zanalizowany. 

Zdjęcie 8: 024_1: Fe – 54,3 %wag., S – 1,3 %wag., S – 0,2 %wag., Al – 0,3 %wag., O – 44 %wag.

Zdjęcie 9: Pb – 53,9 %wag., K – 1,6 %wag., Cl – 7,9 %wag., S – 0,2 %wag., Si – 0,2 %wag., O – 36 %wag.