W ramach prowadzonego w Instytucie Nauk Geologicznych przedmiotu „Ćwiczenia terenowe z geologii złóż - złoża ewaporatów” studenci geologii wraz z dr Dorotą Salatą, dr hab. Martą Oszczypko-Clowes, prof. UJ oraz dr hab. Patrycją Wójcik-Tabol, prof. UJ mieli okazję odwiedzić kopalnię soli w Kłodawie. Wycieczka do tego zakładu położonego w środku Polski, na wschodzie województwa Wielkopolskiego, dała uczestnikom unikatową okazję zaznajomienia się z najistotniejszymi ekonomicznie dla kraju złożami soli kamiennej. Charakterystyka tych utworów odbiega znacząco od tak dobrze znanych dla krakowskich studentów, znajdujących się po sąsiedzku złóż eksploatowanych dawniej w Wieliczce, czy w Bochni. Kiedy mioceńska sól zapadliska przedkarpackiego wytrącała się z Morza Paratetydy, sól kłodawska miała już ponad dwieście milionów lat – ona powstała jako rezultat odparowywania wód Morza Cechsztyńskiego. Miało to miejsce w permie, konkretnie 257–251 milionów lat temu, a co za tym idzie, utwory formacji cechsztyńskiej zalegają pod grubą pokrywą młodszych skał, w rejonie Kłodawy na głębokości kilku kilometrów. Jednak na skutek późniejszych procesów tektonicznych, część soli została wypiętrzona do formy wysadu, którego stropowa część leży miejscami zaledwie sto metrów pod poziomem gruntu, co po przeprowadzaniu badań geologicznych zaskutkowało w 1949 roku decyzją o budowie kopalni. Kopalnia Soli Kłodawa S.A. to największa w Polsce kopalnia soli. Wydobycie w 2023 roku sięgnęło tam 679 000 ton. Dzięki uprzejmości pracowników tego zakładu,  którzy podjęli się roli przewodników, uczestnicy kursu wyposażeni w sprzęt górniczy, mogli zjechać sześćset metrów pod ziemię, by tam, nawet poza trasą turystyczną, zapoznać się ze sposobem działania kopalni oraz wyjątkową geologią samego wysadu. Zbudowany jest on z deponowanych w czterech cyklotemach dolomitów, anhydrytów, soli kamiennych oraz soli potasowo-magnezowych. Co ciekawe, kopalnię założono celem eksploatacji tych ostatnich, jednak ich zasoby okazały się mniejsze niż zakładano. Po tym odkryciu zakład przestawił się na eksploatację soli kamiennej i to na taką skalę, że w wysadzie istnieje obecnie nieco ponad 1000 komór i aż 350 km korytarzy. Rozległość kopalni skutkowała tym, że studenci do pierwszego punktu, gdzie odsłonięto granicę cyklotemów, musieli dotrzeć kolejką górniczą. Entuzjaści mineralogii nie mogli być zawiedzeni wycieczką, gdyż oprócz zwykłej soli białej, w kopalni znaleźć można było sól różową zabarwioną dzięki inkluzjom tlenków żelaza, a nawet wyjątkowo rzadką, występującą w bardzo niewielu miejscach na świecie sól niebieską, której barwa wynika być może ze względu na deformacje sieci krystalicznej. Zapał geologiczny studentów opuszczających kopalnię był zatem zaspokojony zdobyciem nie tylko niezwykle przydatnej wiedzy, ale także i ciężkich kilogramów próbek halitu.

Napisał Franciszek G. Wrona

W dniu 2 lipca 2024 r grupa studentów geologii UJ miała okazję zapoznać się z prowadzonymi pracami na otworze badawczo-eksploatacyjnym Bańska PGP-4 wykonywanym przez firmę UOS Drilling w gminie Szaflary na Podhalu.

Wyjazd zorganizowano w ramach kursu Wybrane metody badawcze w prospekcji naftowej prowadzonego w naszej uczelni przez Pana Jarosława Zacharskiego.

Otwór Bańska PGP-4, został zaprojektowany do głębokości 7000 m w celu rozpoznania i ujęcia wód termalnych.
Ze względu na planowaną głębokość końcową uważa się że będzie to najgłębszy otwór geotermalny na świecie. Obecnie wznowiono prace kontynuując wiercenie od głębokości 5906 m do TD (Total Depth).

W trakcie pobytu na wiertni nasi studenci mieli okazję zapoznać się z założeniami projektu, procesem wiercenia, specyfiką prowadzenia prac i badań geologicznych w otworze, a w szczególności z rolą nadzoru geologicznego oraz tzw. mudloggingu czyli serwisu aparatury

kontrolno-pomiarowej. Szczególnie miło, że w trakcie pobytu na wiertni swoją wiedzą dzielił się ze studentami sprawujący nadzór geologiczny p. Piotr Fryś absolwent naszego Instytutu.

Takie wyjazdy zarówno poszerzają wiedzę jak i pobudzają wyobraźnię zwłaszcza gdy jest możliwość obejrzenia i opisania fragment rdzenia z głębokości prawie 6000 metrów!"